Announcement

Collapse

Forum Rules (Everyone Must Read!!!)

1] What you CAN NOT post.

You agree, through your use of this service, that you will not use this forum to post any material which is:
- abusive
- vulgar
- hateful
- harassing
- personal attacks
- obscene

You also may not:
- post images that are too large (max is 500*500px)
- post any copyrighted material unless the copyright is owned by you or cited properly.
- post in UPPER CASE, which is considered yelling
- post messages which insult the Armenians, Armenian culture, traditions, etc
- post racist or other intentionally insensitive material that insults or attacks another culture (including Turks)

The Ankap thread is excluded from the strict rules because that place is more relaxed and you can vent and engage in light insults and humor. Notice it's not a blank ticket, but just a place to vent. If you go into the Ankap thread, you enter at your own risk of being clowned on.
What you PROBABLY SHOULD NOT post...
Do not post information that you will regret putting out in public. This site comes up on Google, is cached, and all of that, so be aware of that as you post. Do not ask the staff to go through and delete things that you regret making available on the web for all to see because we will not do it. Think before you post!


2] Use descriptive subject lines & research your post. This means use the SEARCH.

This reduces the chances of double-posting and it also makes it easier for people to see what they do/don't want to read. Using the search function will identify existing threads on the topic so we do not have multiple threads on the same topic.

3] Keep the focus.

Each forum has a focus on a certain topic. Questions outside the scope of a certain forum will either be moved to the appropriate forum, closed, or simply be deleted. Please post your topic in the most appropriate forum. Users that keep doing this will be warned, then banned.

4] Behave as you would in a public location.

This forum is no different than a public place. Behave yourself and act like a decent human being (i.e. be respectful). If you're unable to do so, you're not welcome here and will be made to leave.

5] Respect the authority of moderators/admins.

Public discussions of moderator/admin actions are not allowed on the forum. It is also prohibited to protest moderator actions in titles, avatars, and signatures. If you don't like something that a moderator did, PM or email the moderator and try your best to resolve the problem or difference in private.

6] Promotion of sites or products is not permitted.

Advertisements are not allowed in this venue. No blatant advertising or solicitations of or for business is prohibited.
This includes, but not limited to, personal resumes and links to products or
services with which the poster is affiliated, whether or not a fee is charged
for the product or service. Spamming, in which a user posts the same message repeatedly, is also prohibited.

7] We retain the right to remove any posts and/or Members for any reason, without prior notice.


- PLEASE READ -

Members are welcome to read posts and though we encourage your active participation in the forum, it is not required. If you do participate by posting, however, we expect that on the whole you contribute something to the forum. This means that the bulk of your posts should not be in "fun" threads (e.g. Ankap, Keep & Kill, This or That, etc.). Further, while occasionally it is appropriate to simply voice your agreement or approval, not all of your posts should be of this variety: "LOL Member213!" "I agree."
If it is evident that a member is simply posting for the sake of posting, they will be removed.


8] These Rules & Guidelines may be amended at any time. (last update September 17, 2009)

If you believe an individual is repeatedly breaking the rules, please report to admin/moderator.
See more
See less

Nagorno-Karabagh: Military Balance Between Armenia & Azerbaijan

Collapse
X
  • Filter
  • Time
  • Show
Clear All
new posts

  • Արցախ. հյուսիսային սահման









    Comment




    • 15:15, 17 հուլիսի, 2017 Վահե Սարուխանյան

      «Հետքն» առաջիկայում ներկայացնելու է Ստեփանակերտի օդանավակայանի եւ Արցախի ավիացիայի պատմությունը՝ ԼՂՀ քաղավիացիայի վարչության նախկին պետ (2010-2015 թթ.), հայտնի ավիատոր Դմիտրի Աթբաշյանի հեղինակությամբ: Սակայն մինչ այդ անդրադառնանք օդանավակայանին ու Արցախի երկնքին առնչվող վերջին աղմկահարույց միջադեպին:

      Հունիսի 12-ին թուրքական ազգային ավիափոխադրող «Turkish Airlines»-ը Ստամբուլ-Բաքու չվերթի (TK 334) ժամանակ շեղվել էր իր նախանշված ուղեգծից ու մտել Արցախի օդային տարածք՝ անցնելով հենց օդանավակայանի երկնքով, որից հետո նոր միայն մտել էր Ադրբեջան (տես թռիչքներին առցանց հետեւող flightradar24.com կայքի պատկերում):



      Թուրքական «Airbus A320-231» ինքնաթիռի (գրանցման համարը՝ TC-JSM) շեղումն առաջին հայացքից իսկապես տարօրինակ էր. Ստամբուլ-Բաքու չվերթի սահմանված ուղեգիծն անցնում է Սեւ ծովով, Աջարիայի երկնքով մտնում Վրաստան, անցնում Ջավախքի ու Մառնեուլի տարածքով, հատում վրաց-ադրբեջանական սահմանը, Մինգեչաուրի վրայով ուղիղ գծով հասնում մինչեւ Կասպից ծով ու թեքվում դեպի Բաքու:



      Վերը նշված դեպքում թուրքական օդանավը Մինգեչաուր չէր հասել, փոխարենը թեքվել էր հարավ ու, կտրելով Արցախի օդային տարածքը, ուղղություն վերցրել դեպի Բաքու:

      Արցախի նախագահի մամլո խոսնակ Դավիթ Բաբայանը, մեկնաբանելով միջադեպը, «Արցախպրեսին» հայտնել էր. «Նախ՝ մենք Ադրբեջան չենք, որ խոցենք քաղաքացիական ինքնաթիռներ. դա մեր էությանը խորթ է: Երկրորդ՝ եթե այդպիսի չվերթ է իրականացվում, դա ցույց է տալիս Ադրբեջանի քարոզչության ողջ կեղծ լինելը: Մի կողմից՝ նրանք հորդորում են, որ Արցախի օդային տարածքով ոչ մի չվերթ չլինի, մյուս կողմից՝ այդ նույն տարածքով իրականացնում են տարբեր միջազգային չվերթներ. փաստորեն Ադրբեջանն ինքն իրեն հակասում է: Թող աշխարհը տեսնի, թե ինչ տարբերություն կա մեր եւ Ադրբեջանի պես բարբարոս, ֆաշիստական պետությունների միջեւ»:

      150 եւ ավելի ուղեւոր տեղավորող քաղաքացիական ինքնաթիռը խոցելու մասին պնդումներն իսկապես անտրամաբանական են թվում, քանի որ նախ՝ այն անմիջական վտանգ ներկայացնող մարտական օդանավ չէ, երկրորդ՝ նման ձեռնարկը հաստատապես բերելու էր անկանխատեսելի հետեւանքների: Բայց հետաքրքիր է, որ դեպքը տեղի է ունեցել այն օրը, երբ Ադրբեջանն ու Թուրքիան Նախիջեւանում համատեղ զորավարժություն էին սկել, որին ներգրավվել էր մոտ 5000 զինծառայող ու ավելի քան 250 միավոր զինտեխնիկա: Այս ֆոնին օդանավի գործողություններում կարելի է նաեւ սադրիչ կամ, ավելի ճիշտ կլինի ասել, արցախյան կողմի տրամադրությունները շոշափելու տարր գտնել: Հիշեցնենք, որ հունիսի 16-17-ին արցախաադրբեջանական շփման գծում հակառակորդի կրակոցներից զոհվեց 4 հայ զինվոր:

      Իր հերթին ՀՀ քաղավիացիայի գլխավոր վարչությունից factor.am-ին ասել էին. «Հունիսի 12-ին՝ ժամը 20:00-ի սահմաններում, թուրքական «Turkish Airlines» ավիաընկերության՝ Ստամբուլից Բաքու մեկնող «Airbus A321-231» օդանավը եղանակային անբարենպաստ պայմանների պատճառով փոխել է երթուղին՝ հատելով Արցախի օդային տարածքը»: Թե որքան է հիմնավոր այս պատճառաբանությունը, դժվար է ասել, քանի որ օդանավի շեղումն ուղեգծից բավականին մեծ է ու կատարվել է ոչ թե դեպի հյուսիս, այլ հարավ՝ հենց հակամարության գոտու ուղղությամբ:

      Արցախի քաղավիացիան ղեկավարած Դ. Աթբաշյանն ասում է, որ այս պարագայում եթե կարելի էր ինչ-որ բան անել, ապա դա ՀՀ պատկան մարմինների միջոցով Թուրքիային նոտա ուղարկելն էր, չնայած, ինչպես տեսնում ենք, ինքնաթիռի անձնակազմի գործողությունը մեկնաբանվել է եղանակային պայմաններով: Բնականաբար, Ստեփանակերտի օդանավակայանի կարգավարներն էկրանին տեսել են TC-JSM-ի շարժը: Հարցին, թե արդյոք նրանք կարող էին կարգադրել թուրքական օդանավին լքել Արցախի երկինքը, Աթբաշյանն ասում է, որ եթե նույնիսկ այդպես անեին, ինքնաթիռի հրամանատարը կարող էր չենթարկվել հենց միայն այն պատճառով, որ Արցախն ու, մասնավորապես, դրա ավիացիոն իշխանությունները միջազգայնորեն ճանաչված չեն, իսկ Արցախի երկինքը համարվում է Ադրբեջանի իրավասության տարածք, որը հենց Բաքվի պահանջով միջազգայնորեն փակ է թռիչքների համար:

      Նշենք, որ Հայաստանի եւ Թուրքիայի օդանավերը ներկայում ազատորեն օգտագործում են միմյանց տարածքը օդային երթեւեկության համար, ինչը չենք կարող ասել հայ-ադրբեջանական համագործակցության մասին: Ավելին՝ նույն «Turkish Airlines»-ը Հայաստանի տարածքով կատարում է Ստամբուլ-Նախիջեւան-Գյանջա-Ստամբուլ չվերթը՝ հընթացս մեր երկնքով իրար կապելով նաեւ Նախիջեւանն ու Գյանջան, այնինչ ադրբեջանական փոխադրողները շրջանցում են ՀՀ տարածքը՝ օգտվելով Վրաստանի կամ Իրանի երկնքից:





      Ադրբեջանն՝ ընդդեմ քաղաքացիական ու չզինված օդանավերի

      Արցախը համարելով իր տարածք՝ Ադրբեջանը, ինչպես հայտնի է, բազմիցս սպառնացել է խոցել այդտեղ թռչող ցանկացած օդանավ, այդ թվում՝ քաղաքացիական, ու չնայած այս պահին կանոնավոր չվերթներ դեպի Ստեփանակերտ չեն իրականացվում, Արցախում գործում է փոքր ավիացիա, Երեւանից էլ ժամանակ առ ժամանակ պաշտոնական թռիչքներ են լինում ուղղաթիռով:

      Մեր արեւելյան հարեւանը քաղաքացիական ու չզինված օդանավեր խոցելու տխրահռչակ փորձ ունի: 2014-ի նոյեմբերի 12-ին ադրբեջանցիները «Իգլա» համալիրով խոցել էին շփման գծի արցախյան հատվածի երկայնքով ուսումնամարզական թռիչք կատարող, չզինված «Մի-24» ռազմական ուղղաթիռը, որն ընկել էր չեզոք գոտում՝ ադրբեջանական Աղդամի շրջանի Չեմենլի բնակավայրի ուղղությամբ: Սա 1994-ի զինադադարից հետո առաջին նման դեպքն էր: Զոհվել էին անձնակազմի բոլոր 3 անդամները՝ հրամանատար, մայոր Սերգեյ Սահակյանը, ավագ լեյտենանտ Սարգիս Նազարյանը, լեյտենանտ Ազատ Սահակյանը: Չնայած հակառակորդի ստեղծած շարունակական խոչընդոտներին՝ նոյեմբերի 22-ին ԼՂՀ ՊԲ-ն հայտարարեց, որ հատուկ գործողության միջոցով զոհվածներից մեկի (Ա. Սահակյանի) աճյունը, մյուս երկուսի մասունքներն ու ուղղաթիռի որոշ անհրաժեշտ մասեր տարհանվել են:

      Սակայն եթե «Մի-24»-ը ռազմական ուղղաթիռ է, եւ ադրբեջանցիներն էլ շահարկում էին, թե իբր այն զինված գրոհել է իրենց դիրքերի վրա, որից հետո խոցել են, ապա ոչ մի տրամաբանության չեն ենթարկվում 1990-ականների պատերազմի ժամանակ Ղարաբաղից բնակիչներ ու վիրավորներ տեղափոխող քաղաքացիական օդանավերի վրա հարձակումները:

      1992-ի մարտի 3-ին Շահումյանի շրջանի Գյուլիստան գյուղից Հայաստան փախստականներ տեղափոխող «Մի-26» տրանսպորտային ուղղաթիռը (կողային համարը՝ 54, հրամանատար՝ Իգոր Լուբենեց), որը պատկանում էր ԱՊՀ զինուժին, հարձակման ենթարկվեց Քելբաջարի շրջանի երկնքում ադրբեջանական «Մի-8»-ի կողմից: Չնայած անվտանգության նկատառումներով «Մի-26»-ին ուղեկցող «Մի-24» ռազմական ուղղաթիռին հաջողվեց հեռացնել գրոհող հակառակորդին, գետնից ադրբեջանցիների արձակած հրթիռը դիպավ «Մի-26»-ի շարժիչին, ու կրակ բռնկվեց: Ուղղաթիռն ընկավ Քելբաջարի Սեյիդլար գյուղի մոտակայքում (Քելբաջարը դեռեւս հակառակորդի վերահսկողության տակ էր): Երեկոյան հաջողվեցՀայաստանի տարածք տեղափոխել կենդանի մնացած 28 հոգու: Հաջորդ օրն առավոտյան «Սպիտակ» փրկարարական ջոկատը ԱՊՀ ԶՈւ դեսանտայինների աջակցությամբ կարողացավ աղետի գոտուց էվակուացնել եւս 4 հոգու: Ընդհանուր տվյալներով՝ ադրբեջանցիների հարձակման արդյունքում զոհվել էր 16 հոգի, անհետ կորել՝ 2-ը, վիրավորվել՝ 37-ը (ուղեւորներն ու անձնակազմի անդամները):

      Սրանից օրեր անց՝ 1992-ի մարտի 27-ին, Ստեփանակերտից Երեւան թռչող մարդատար «Յակ-40» ինքնաթիռը, որի հրամանատարը Միքայել Անդրեասյանն էր, օդում թիրախավորվեց ադրբեջանցիների կողմից: Օդանավի վրա կրակեցին «Ստրելա-2» զենիթահրթիռային համալիրից, որը, բարեբախտաբար, չպայթեց, փոխարենը վնասեց «Յակ-40»-ի 3 շարժիչներից մեկը: Օդանավի անձնակազմը ստիպված եղավ անջատել շարքից դուրս եկած շարժիչն ու կարողացավ բարեհաջող վայրէջք կատարել «Էրեբունի» օդանավակայանում: Ըստ տվյալների՝ օդանավում կար 30 ուղեւոր եւ անձնակազմի 4 անդամները: Զոհեր չեղան:



      Անկախացումից հետո ազգային փոխադրող «Հայկական ավիաուղիների»՝ «Էրեբունի» օդանավակայանում գտնվող շարժակազմի շահագործումը դրվել էր «ՀԱՈւ»-ի հիմքի վրա ստեղծված «Արարատ Ավիա» ընկերության վրա: Վերջինիս «Յակ-40»-ներից եւս մեկը (դեռեւս սովետական СССР-87532 համարով) հարձակման ենթարկվեց 1992-ի մայիսի 9-ին: Ստեփանակերտից Երեւան մեկնող օդանավը Քելբաջարի շրջանին մոտենալիս հարձակման ենթարկվեց ադրբեջանական «Սու-25»-ի գրոհային ինքնաթիռի կողմից: Վերջինս գնդացրային կրակ բացեց մարդատար օդանավի վրա, ինչից հետո «Յակ-40»-ի աջ թեւը սկսեց վառվել, այնուհետ կրակ բռնկվեց նաեւ ներսում, օդաչուական խցիկն ու սրահը սկսեցին ծխով լցվել: Բորտ-մեխանիկ Արտավազդ Սահակյանը ստիպված եղավ ապահերմետիզացնել վթարային ելքերը, իսկ օդաչուներ Հարություն Դավթյանին ու Միքայել Անդրեասյանին, այդուհանդերձ, հաջողվեց չբացված (խափանված) շասսիով օդանավը նստեցնել Սիսիանի օդանավակայանում:



      Բացի անձնակազմից՝ օդանավում կար 28 ուղեւոր (ըստ հրամանատար Հ. Դավթյանի, Զորի Բալայանը նշել է 33 թիվը, այլ աղբյուրներում նշվում է 30, ընդ որում՝ եթե հայկական տվյալներով՝ սրահում ազատամարտիկներ էին գտնվում, այդ թվում՝ վիրավորներ, ապա արտասահմանյան աղբյուրները նշում են փախստականների մասին): Էվակուացիայից հետո ինքնաթիռն ամբողջությամբ վառվեց, զոհեր չեղան, սակայն երկու օդաչուները կոշտ վայրէջքի արդյունքում վիրավորվեցին:

      Երկու խոսք հայկական «Յակ-40»-ի վրա հարձակված ադրբեջանական «Սու-25»-ի մասին: Այս գրոհային ինքնաթիռը պատկանում էր Ադրբեջանի Սիտալչայ ավիաբազայում տեղակայված ԱՊՀ զինուժի ստորաբաժանմանը: 1992-ի ապրիլի 8-ին ադրբեջանցի օդաչու, ավագ լեյտենանտ Վագիֆ Ղուրբանովը երկու ծառայակիցների հետ կարողացել էր փախցնել օդանավը, որը շուտով սկսեց գրոհել հայկական խաղաղ բնակավայրերը՝ դառնալով բազմաթիվ զոհերի ու ավերածությունների պատճառ: Այդուհանդերձ, 1992-ի հունիսի 13-ին Ասկերանի երկնքում հայ հակաօդայինները խփեցին թշնամու «Սու-25»-ը, Ղուրբանովը սպանվեց:

      Առաջին լուսանկարում՝ Ստեփանակերտի օդանավակայանը (հեղ.՝ Հակոբ Պողոսյան)

      Comment


      • Originally posted by Azad View Post


        The problem with solar and wind they are not constant. They are only supplemental to the conventional grid. At this point no country has enough storage batteries to keep their grid constant.
        Best would be if we manufacture the solar panels, wind turbines with battery packs locally for homes to supplement the national electric grid.
        https://www.facebook.com/solarONarmenia/

        Comment


        • Originally posted by Azad View Post


          The problem with solar and wind they are not constant. They are only supplemental to the conventional grid. At this point no country has enough storage batteries to keep their grid constant.
          Best would be if we manufacture the solar panels, wind turbines with battery packs locally for homes to supplement the national electric grid.
          Politics is not about the pursuit of morality nor what's right or wrong
          Its about self interest at personal and national level often at odds with the above.
          Great politicians pursue the National interest and small politicians personal interests

          Comment


          • Armenian Army




            Comment


            • Originally posted by Sukhoi22 View Post
              I have seen this for a month now. It is a good start, a basic one for now.
              Hopefully others will be encouraged to diversify the renewable energy industry in Armenia.

              Comment


              • Armenian Air Force







                Comment


                • Originally posted by HyeSocialist View Post

                  It will definitely be hard. Metsamor capacity is 400mw, maybe that capacity can be expanded at the Yerevan TPP first in order to seem like we're using more Russian gas in the process. The price tag for a new nuclear power plant is $5bln USD!!! That kind of money we can rebuild the entire Armenian energy system from generation to transmission. Armenia should have a nuclear reactor for research purposes though, like the one at REED college in the US. And of course, just big enough to build nukes should we ever have to develop and drop one on the Turks because they're trying to massacre us again.
                  One thing to consider, WE DON'T NEED NUKES, do you know what the world will do to Armenia if we were developing nukes? its not a good idea, we don't need nukes, that is barbaric of us using it to genocide our enemies.

                  One thing we should keep an eye on especially for our country is thorium, its going to be a colossal task investing thorium (its a mostly untouched resource) but man oh man, it will fix our needs because thorium has many benefits right now for our country before clean energy like solar power reach maximum efficiency. Seriously, if we are using uranium, we are being complete fools of ourselves, were not going to build nukes, so whats the point of using uranium? If our guys can renovate our power plant (and its going to be costly) to be used for Thorium it will help us a tone, they also cost cheaper right now and come in more abundance than uranium ever would.

                  Look at the prices of thorium compared to uranium https://science.energy.gov/nbl/certi...es-price-list/

                  Comment


                  • Originally posted by DieHard69 View Post

                    ... we don't need nukes, that is barbaric of us using it to genocide our enemies.
                    We need (5) of them. Four will go on Iskander missiles and the fifth one will be tested on azeri territories after warning them to evacuate.
                    No one is going to “genocide” anyone. We are only used to be “genocided”.

                    Comment


                    • Originally posted by Azad View Post

                      We need (5) of them. Four will go on Iskander missiles and the fifth one will be tested on azeri territories after warning them to evacuate.
                      No one is going to “genocide” anyone. We are only used to be “genocided”.
                      Bingo. No one is going to use them. But we should have all times of weapons available to us just in case the Turks come knocking. Which they are. Nuclear, Cyber, Armor. All types. We should even have a space program that helps put a recon satellite up there and our own little area GLONASS just in case someone tries to deny us access to GPS.

                      Comment

                      Working...
                      X