Announcement

Collapse

Forum Rules (Everyone Must Read!!!)

1] What you CAN NOT post.

You agree, through your use of this service, that you will not use this forum to post any material which is:
- abusive
- vulgar
- hateful
- harassing
- personal attacks
- obscene

You also may not:
- post images that are too large (max is 500*500px)
- post any copyrighted material unless the copyright is owned by you or cited properly.
- post in UPPER CASE, which is considered yelling
- post messages which insult the Armenians, Armenian culture, traditions, etc
- post racist or other intentionally insensitive material that insults or attacks another culture (including Turks)

The Ankap thread is excluded from the strict rules because that place is more relaxed and you can vent and engage in light insults and humor. Notice it's not a blank ticket, but just a place to vent. If you go into the Ankap thread, you enter at your own risk of being clowned on.
What you PROBABLY SHOULD NOT post...
Do not post information that you will regret putting out in public. This site comes up on Google, is cached, and all of that, so be aware of that as you post. Do not ask the staff to go through and delete things that you regret making available on the web for all to see because we will not do it. Think before you post!


2] Use descriptive subject lines & research your post. This means use the SEARCH.

This reduces the chances of double-posting and it also makes it easier for people to see what they do/don't want to read. Using the search function will identify existing threads on the topic so we do not have multiple threads on the same topic.

3] Keep the focus.

Each forum has a focus on a certain topic. Questions outside the scope of a certain forum will either be moved to the appropriate forum, closed, or simply be deleted. Please post your topic in the most appropriate forum. Users that keep doing this will be warned, then banned.

4] Behave as you would in a public location.

This forum is no different than a public place. Behave yourself and act like a decent human being (i.e. be respectful). If you're unable to do so, you're not welcome here and will be made to leave.

5] Respect the authority of moderators/admins.

Public discussions of moderator/admin actions are not allowed on the forum. It is also prohibited to protest moderator actions in titles, avatars, and signatures. If you don't like something that a moderator did, PM or email the moderator and try your best to resolve the problem or difference in private.

6] Promotion of sites or products is not permitted.

Advertisements are not allowed in this venue. No blatant advertising or solicitations of or for business is prohibited.
This includes, but not limited to, personal resumes and links to products or
services with which the poster is affiliated, whether or not a fee is charged
for the product or service. Spamming, in which a user posts the same message repeatedly, is also prohibited.

7] We retain the right to remove any posts and/or Members for any reason, without prior notice.


- PLEASE READ -

Members are welcome to read posts and though we encourage your active participation in the forum, it is not required. If you do participate by posting, however, we expect that on the whole you contribute something to the forum. This means that the bulk of your posts should not be in "fun" threads (e.g. Ankap, Keep & Kill, This or That, etc.). Further, while occasionally it is appropriate to simply voice your agreement or approval, not all of your posts should be of this variety: "LOL Member213!" "I agree."
If it is evident that a member is simply posting for the sake of posting, they will be removed.


8] These Rules & Guidelines may be amended at any time. (last update September 17, 2009)

If you believe an individual is repeatedly breaking the rules, please report to admin/moderator.
See more
See less

Regional geopolitics

Collapse
X
  • Filter
  • Time
  • Show
Clear All
new posts

  • Vrej1915
    started a topic Regional geopolitics

    Regional geopolitics

    Աշխարհքաղաքական քառանկյուն


    «Թուրքական թեմայի» եվրոպական հարթությունում բավականին կարևոր է Մեծ Բրիտանիայի քաղաքականությունը, որը միտված է Թուրքիայի ու եվրոպական առաջատար պետությունների հարաբերությունների ամրապնդման ու զարգացման ջանքերի շրջափակմանը։ 2010-ի հուլիսին Մեծ Բրիտանիայի վարչապետի` Անկարա կատարած այցը բացահայտորեն «հակաեվրոպական» բնույթ էր կրում, նպատակ ուներ վերացնելու Թուրքիայի ու Մեծ Բրիտանիայի միջև եղած բոլոր խնդիրները, նոր դիրքեր ձեռք բերելու Թուրքիայում ու տարածաշրջանում։ Ըստ ֆրանսիացի փորձագետների, որոնք արտահայտվում են շատ զգույշ ու չափավոր, Մեծ Բրիտանիայի ջանքերը, նախ և առաջ, ուղղված են ոչ թե Ֆրանսիայի, այլ Գերմանիայի, այսինքն` Եվրոպայում Թուրքիայի գլխավոր տնտեսական գործընկերոջ դեմ։ Բալկանյան, ուկրաինական, Սև ծով-կովկասյան, իրանական, արաբական և թուրքական ուղղություններում Գերմանիայի չափազանց ուժեղանալը «փոքր աղետ» է և բրիտանական քաղաքականության ձախողում։ Հատկանշական է Գերմանիայի ԱԳՆ ղեկավար Գ. Վեստերվելի այցը Թուրքիա, որը կայացավ 2010-ի հուլիսի 28-ին` Դ. Կեմերոնի այցից մեկ օր հետո։

    Գերմանիան ուշադրությամբ հետևում է ռազմավարական այդ ուղղությամբ բրիտանական քաղաքականության քայլերին, ինչը վկայում է, որ ո՛չ Ֆրանսիան, ո՛չ Գերմանիան չեն կարող անտեսել Թուրքիայի հավակնությունները։ Մեծ Բրիտանիայի քաղաքականությունը, մեծապես կապված Իրանի և Արևմտյան ընկերակցության միջև «ռազմավարական միջնորդ» դառնալու Լոնդոնի փորձերի լիակատար ձախողման հետ, ուղղված է Իրանի դերը Թուրքիայով «փոխարինելուն», որը, բրիտանացի քաղգործիչների դիտարկմամբ, կարող է դառնալ ընդարձակ տարածաշրջանում բրիտանական ազդեցության ուժեղացման կարևոր գործոն։ Մեծ Բրիտանիայի այդչափ լուրջ ու հետևողական քաղաքականությունը Ֆրանսիային ու Գերմանիային ստիպում է մշտապես դիմելու Թուրքիային տարբեր նախաձեռնություններով ու առաջարկություններով, որոնց նպատակն է այդ երկիրը պահել Եվրոպայի քաղաքականության ուղեծրում։ Դա վկայում է, որ Եվրոպայում կա շատ լուրջ խաղացող, որը շահագրգռված է ոչ միայն ֆրանս-գերմանական տանդեմից, այլև Ռուսաստանից Թուրքիայի խիստ տարանջատմամբ, քանի որ հատկապես Ռուսաստանը Լոնդոնում համարվում է ոչ պակաս վտանգավոր խաղացող Թուրքիայի դեմ, քան Մեծ Բրիտանիայի եվրոպական գործընկերները։ Պետք է նկատի առնել, որ Մեծ Բրիտանիան ավելի սերտ ու պարտավորեցնող կապեր ունի ԱՄՆ-ում, քան նրա եվրոպական գործընկերները, նա նաև գործառական մեծ հնարավորություններ ու շահեր ունի Մերձավոր Արևելքում և Կովկասում, ինչը թույլ է տալիս Թուրքիայի հետ վարել տարածաշրջանային անվտանգության թեմաներով ավելի առարկայական երկխոսություն։ Ֆրանսիացի փորձագետների կարծիքով` ներկայումս ոչ մի կասկած չկա, որ Թուրքիան ներքաշվում է ինչ-որ նոր խաղերի մեջ, ուր Մեծ Բրիտանիան և ԱՄՆ-ը ձգտում են դիրիժոր լինել և թույլ չտալ Թուրքիայում ֆրանսիական, գերմանական և ռուսական շահերի ուժեղացում։

    Սակայն եթե նկատի ունենանք, որ Մեծ Բրիտանիայի նպատակներից մեկը Թուրքիայի և Ռուսաստանի մերձեցում թույլ չտալն է, ապա կարելի է միանգամայն հնարավոր համարել, որ Ֆրանսիան ու Գերմանիան, չնայած եղած հակասություններին, կարող են գտնել փոխշահավետ միավորման ավելի ամուր եզրեր։ Այսպիսով, Եվրոպայում, չնայած տարբեր տերությունների վաղեմի ու ներդաշնակ գործընկերությանը, կա քաղաքականության կառուցման երեք «բևեռ», այդ թվում` Թուրքիայի ուղղությամբ։ Դրանք են` ֆրանս-գերմանական տանդեմը, Մեծ Բրիտանիան, Ռուսաստանը։ Հաշվի առնելով եվրոպական տանդեմի և Ռուսաստանի, ինչպես նաև տանդեմի և Մեծ Բրիտանիայի փոխադարձ շահերը, խաղը դառնում է ավելի բարդ, և սպասվում է հակասությունների սրում։ Այս սյուժեն, այնուամենայնիվ, բարդանալու միտում ունի։ 2010-ին, որոշակի քննարկումից հետո, Ֆրանսիան ու Մեծ Բրիտանիան հասկացան, որ անհրաժեշտ է պայմանագիր կնքել պաշտպանական կարողությունների միավորման մասին, ինչը երկու պետությունների համար ֆինանսական, օպերատիվ և ռազմատեխնիկական բնույթի շատ հարցեր է լուծում։ Նրանք արդեն հասցրել են ցուցադրել շահերի միասնությունը նաև պաշտպանության ոլորտում` զորախաղեր անցկացնելով Եվրոպայում ու Մերձավոր Արևելքում։ Պետք է նկատել, որ ինչ-որ չափով կրկնվում է եվրոպական միացյալ ռազմական ուժեր ստեղծելու մասին Սեն Մալոյի 1999-ի պայմանագրի ստորագրման պատմությունը, երբ Ֆրանսիան ու Մեծ Բրիտանիան, այդ ուժերի ստեղծման հարցերը քննարկելիս, որոշեցին «յոլա գնալ» առանց Գերմանիայի։ Տվյալ պարագայում խոսքը, ըստ էության, այն մասին է, որ Գերմանիան իր տեղն իմանա եվրոպական պաշտպանությունում և քաղաքականության մեջ, ինչը կարող է հանգեցնել Գերմանիայի և Ռուսաստանի մերձեցմանը, այդ թվում նաև` տարածաշրջանային քաղաքականության ոլորտում, այսինքն` ՈՒկրաինայի, Բալկանների ու Կովկասի առնչությամբ։ Անտարակույս, տարածաշրջանային քաղաքականության, եվրոպական և էներգետիկ անվտանգության հարցերի քննարկման ցանկացած սխեմա հանգեցնելու է Թուրքիայի խնդրի քննարկմանը։

    Դրա հետ մեկտեղ, կան այլ, մեր կարծիքով, ավելի սկզբունքային հանգամանքներ` Ռուսաստանի հետ Արևմտյան Եվրոպայի հարաբերություններում «թուրքական թեմայի» տեղն ու դերը քննության առնելիս։ Դա այն է, որ Ֆրանսիան ու Գերմանիան չեն ուզում Ռուսաստանը ներառել Թուրքիայի առնչությամբ համաեվրոպական բանավեճի մեջ։ Ռուսաստանն առանց այդ էլ, փաստորեն, չի մասնակցում այդ բանավեճին, բայց խոսքն այն մասին է, որ Ռուսաստանի մասնակցությունը կարող է այդ բանավեճին հաղորդել նոր և, շատ հավանական է, դրամատիկ բնույթ։ Ռուսաստանը, ձգտելով որոշակի տեղ գրավել Եվրոպայում, կարող էր առաջադրել նոր, Թուրքիայի` որպես «մեծ Եվրոպայի» մասի (որի մեջ մտնում է նաև Ռուսաստանը) ընկալման համար միանգամայն անընդունելի խնդիրներ։ Դա լիովին հնարավոր հեռանկար է և կարող է կարևոր փաստարկ դառնալ ռուսական քաղաքականության մեջ։ Եվրոպացիներն ավելի ու ավելի են հասկանում, որ Ռուսաստանի ու Թուրքիայի մերձեցումն իրենց ոչ մի դրական բան չի խոստանում, ուստի «թուրքական թեմայում» Ռուսաստանը, եվրոպացիների կարծիքով, միայն բացասական տեղ կարող է զբաղեցնել։

    Այսպիսով, «Մեծ եռյակի» հարաբերությունների շուրջ բանավեճում «թուրքական թեմայի» բացակայությունը չի նշանակում, թե նման խնդիր առհասարակ չկա, այլ որ արևմտաեվրոպական տերությունների համար միանգամայն անընդունելի է Ռուսաստանի մասնակցությունը «թուրքական թեմայի» քննարկմանը, իսկ Ռուսաստանը դիտվում է որպես հյուսիսային ու արևելյան ուղղությամբ թուրքական նվաճողամտության տարածման հնարավոր արգելակիչ։

    Ըստ էության, Ռուսաստանի կողմից թուրքական նվաճողամտության սահմանափակումը կարող է իրականացվել որոշակի առճակատման, որոշ վեճերի և տեղային, աննշան, ավելի շուտ թաքնված հակամարտությունների հանկարծակի ծագման, կամ կանխիչ միջոցառումների ձևով։ Եվրոպացիները շատ լավ հասկանում են, որ, չնայած տարածաշրջաններում նոր դիրքերի ձեռքբերման կամ նախկինների վերականգնման Ռուսաստանի որոշակի նպատակներին, Մոսկվան, այնուամենայնիվ, Թուրքիայի դիրքերի հանդեպ ոչ թե հարձակողական կարգավիճակում է, այլ պաշտպանական։ Այսինքն, Ռուսաստանը Եվրոպայի նման պաշտպանության մեջ է և սոսկ աշխատում է կանխել տարածաշրջաններում իր համար վատթար սցենարների զարգացումը։ Ընդ որում, եթե Թուրքիան հավակնություններ ու լուրջ պահանջներ ունի այնպիսի առանցքային տարածաշրջանում, ինչպիսին Մերձավոր Արևելքն է, ապա Ռուսաստանն իրականացնում է խիստ զուսպ ու չափավոր ռազմավարություն, ընդ որում, միայն այնպիսի յուրօրինակ տարածաշրջաններում, ինչպիսիք են Սև ծովը կամ Կովկասը, մասամբ նաև Բալկաններն ու Կենտրոնական Ասիան։ Ֆրանսիացի փորձագետները ռուս-թուրքական ներկա հարաբերությունները գնահատում են որպես մարտավարական գործընկերների և ռազմավարական մրցակիցների փոխհարաբերություններ։

    Հետաքրքրություն են ներկայացնում նաև թուրքական նվաճողամտության ճանապարհին արգելքներ չհարուցելու ԱՄՆ-ի ռազմավարության առնչությամբ մեր առաջադրած վարկածին ֆրանսիացի փորձագետների գնահատականները։ Անդրատլանտյան հարաբերությունների դժվարություններին ու եվրոպական անվտանգության խնդիրներին ծանոթ ֆրանսիացի փորձագետներն այդ վարկածը գնահատել են որպես հնարավոր, բայց ոչ միակը ամերիկա-թուրքական հարաբերություններում։ Նրանց կարծիքով, այդ իրողությունն ավելի շուտ իրադարձությունների անաչառ զարգացման արգասիք է, ոչ թե ամերիկյան որոշակի գործողությունների, երբ ԱՄՆ-ը կարող էր հմտորեն գործել այդ իրավիճակում։

    Փորձագետների համոզմամբ` Ֆրանսիան ու Գերմանիան, ինչպես նաև եվրոպական պետությունների մեծ մասը, այդ թվում նաև` Մեծ Բրիտանիան, առանձնակի հետաքրքրություն չեն դրսևորում Կովկասի խնդիրների նկատմամբ, ներառյալ Վրաստանի խնդիրները և վրաց-ռուսական հարաբերությունները։ Եվրոպական պետությունները համոզվել են Վրաստանում այլ երկրներից «տարբերվող», ժողովրդավարական, իրավական պետություն կառուցելու ապարդյունության մեջ, ինչպես նաև այն բանում, որ Վրաստանը ճիշտ չի ընկալել ու մեկնաբանել Արևմտյան ընկերակցության կողմից աջակցության ցուցաբերման ազդանշանները։ Փորձագետներից մեկի պատկերավոր արտահայտությամբ` Ն. Սարկոզին «ձեռքերը լվացել է» և այլևս «հավես չունի» զբաղվելու վրացական խնդիրներով։ Սև ծովի ավազանում և Կովկասում Ֆրանսիայի ու Գերմանիայի շահերը խիստ սահմանափակ են, ու թեև տարածաշրջանային անվտանգության ներկա մակարդակը չի կարող բավարարել եվրոպացիներին ու նպաստել սեփական բիզնեսի զարգացմանը, նրանք մտադիր չեն այդ տարածաշրջաններում որևէ նախաձեռնություն հանդես բերելու։ Ֆրանսիան և Գերմանիան կովկասյան պետությունների հետ հարաբերությունների զարգացումը դիտարկում են «Արևելյան գործընկերության» ծրագրի և ավելի վաղ հռչակված «Մերձավոր հարևաններ» նախագծի (ըստ որի, Եվրոպան նախընտրում էր տարածաշրջանի աստիճանական ինտեգրումը) պրիզմայով։ Դրան զուգընթաց, կասկած չկա, որ «Արևելյան գործընկերությունը», ԱՄՆ-ի ուղղորդված քաղաքականության պայմաններում, Լեհաստանի ու Շվեդիայի խիստ «միակողմանի» նախաձեռնությունն է։ Ո՛չ Ն. Սարկոզին, ո՛չ Ա. Մերկելը այդ նախագիծը պատշաճ ոգևորությամբ չընդունեցին, բայց շատ տարօրինակ մի հանգամանք է ի հայտ գալիս։ Ո՛չ Ֆրանսիան, ո՛չ Գերմանիան ոչ մի կերպ դեմ չեն այդ նախագծի իրականացմանը, բայց ԱՄՆ-ի շահերի հետ կապված նախնական նախաձեռնության բնույթը որոշ չափով խարխլեց եվրոպական «մեծ տանդեմի» վստահությունը «Արևելյան գործընկերություն» ծրագրի նկատմամբ։ Ներկայումս Ֆրանսիան ու Գերմանիան ձգտում են արագացնել իրենց մասնակցությունը նախագծին, ավելի մեծ ոգևորությամբ են հավանություն տալիս Արևելյան Եվրոպայի պետությունների հետ Եվրամիության մերձեցման մտադրություններին։ Գերմանիան մեծ հետաքրքրությամբ է վերաբերվում Արևելյան Եվրոպայի «ընտելացմանը»։ Այսպես թե այնպես, Ռուսաստանն այդ նախաձեռնությունն այնպես չի ընդունում, ինչպես ՎՈՒԱՄ-ը, բայց, ցանկացած պարագայում, վերաբերվում է դրան եթե ոչ թշնամաբար, ապա մեծ զգուշավորությամբ։ Ֆրանսիան և Գերմանիան շատ լավ են հասկանում Ռուսաստանի տրամադրություններն ու դիրքորոշումը, բայց, այդուամենայնիվ, շարունակում են զարգացնել նախագիծը։ Նրանք ուզում են Ռուսաստանին ցույց տալ իրենց ձգտումը` «Արևելյան գործընկերություն» ծրագրում «խլելու» նախաձեռնությունը, այսինքն, «խլելու» նախաձեռնությունը ԱՄՆ-ից և Եվրոպայում նրա գործընկերներից` նպատակ ունենալով այն ներկայացնելու բնավ ոչ որպես հակառուսական։ Եվրոպացիները հույս ունեն, որ դա ճիշտ կընկալվի ու կմեկնաբանվի Մոսկվայում։ Բացի այդ, Ֆրանսիան ու Գերմանիան կցանկանային ապաքաղաքականացնել նախագիծը և ապագայում թույլ չտալ դրա քաղաքականացում, ընդ որում, նպատակ ունենալով ոչ միայն «խաղաղեցնել» Ռուսաստանը, այլև դիմակայել ԱՄՆ-ի քաղաքականությանը, որը շարունակում է փորձերը Արևելյան Եվրոպայում կազմավորելու Ռուսաստանը Ֆրանսիայից ու Գերմանիայից բաժանող աշխարհաքաղաքական արգելապատնեշ։ Այդ խաղում շատ ակտիվ դեր է կատարում Մեծ Բրիտանիան, որը պետությունների արևելաեվրոպական բլոկը դիտարկում է որպես կարևոր լծակ` Ռուսաստանի հետ «մեծ տանդեմի» համերաշխության քաղաքականության ձախողման ճանապարհին։

    Այս իրավիճակում եվրոպական խաղի առաջարկված սցենարը, ուր Թուրքիան, այսպես թե այնպես, բանավեճի թեմա է լինելու, ավելի ու ավելի օրախնդիր է դառնում, և հենց այդ աշխարհաքաղաքական «քառանկյունում» էլ ապագայում քննարկվելու է «թուրքական թեման»` որպես Եվրոպայի անվտանգության, կայունության և համագործակցության խնդրի կարևոր մաս։ Այդ խաղի որոշակի իրավիճակներում, Թուրքիայի նվաճողամտության ուղղվածության առնչությամբ Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի ու Գերմանիայի շահերը կարող են համընկնել` չնայած բարդ հակասություններին։ Այսպես թե այնպես, Արևմտյան Եվրոպայի տերությունների, ինչպես նաև ԱՄՆ-ի համար միանգամայն ընդունելի է, եթե Թուրքիան և Ռուսաստանը մեկ կամ մի քանի ուղղություններում բախվեն։ Ընդ որում, պետք է հասկանալ, որ այնպիսի մի թեմա, ինչպիսին Թուրքիայի հավակնություններն են ու նվաճողամտությունը Արևելյան Եվրոպայում, առավել ևս, Կենտրոնաարևելյան Եվրոպայում, դեռևս մշակված չէ, քանի որ դրա համար դեռ շատ քիչ փաստական ու վերլուծական նյութ կա։ Լիովին հնարավոր է, որ Թուրքիայի տնտեսական և քաղաքական կարողությունն այնքան մեծ չէ, որ այդ երկիրը կարողանա հավակնել Արևելյան Եվրոպայում որևէ առաջատար կամ նշանակալի դերի, և թուրքական ներկայությունն այդ ընդարձակ ու զարգացած, գերազանցապես քրիստոնեական տարածաշրջանում այնքան էլ էական չի լինի։ Բայց Արևելյան Եվրոպան, անկասկած, միշտ կլինի շատ կարևոր ու ակտիվ ասպարեզ քաղաքական նախագծերի իրականացման համար, և այստեղ ծավալվող իրադարձությունները, իհարկե, կդառնան Եվրոպայում «ուժի կենտրոնների» հակասության առարկա, ինչը կանդրադառնա Թուրքիայի հանդեպ Եվրոպայի երկրների ու Ռուսաստանի քաղաքական նպատակների ու խնդիրների վրա։

    Եվրոպական քաղաքականության մեջ, Թուրքիայի առումով, տևականորեն նկատվում է մի շատ կայուն հանգամանք, որը, որոշ ճշգրտման դեպքում, կարող է արմատապես փոխել բանավեճն ու մոտեցումները` առհասարակ «թուրքական թեման» քննարկելիս։ Խոսքը համաեվրոպական բանավեճի մասին է, ուր պետությունների մի մասը հանդես է գալիս Եվրամիությանը Թուրքիայի անդամակցության դեմ, մյուս մասը կա՛մ ողջունում է այն, կա՛մ շահարկում։ Այդ բանավեճը հնարավորություն է տալիս արտահայտելու տարբեր շահեր ու քաղաքական նպատակներ։ Դրա հետ մեկտեղ, մշտապես առկա է այն հանգամանքը, որ Ֆրանսիան ու Գերմանիան, ինչպես նաև Եվրամիությանը Թուրքիայի անդամակցության այլ հակառակորդներ, այդ բանավեճի շրջանակներում «պաշտպանական դիրքեր են զբաղեցնում», հիմնականում արդարանալով իրենց բռնած դիրքի համար։ Վերջին տարիներին, ինչը, իհարկե, պայմանավորված է Ն. Սարկոզիի և Ա. Մերկելի իշխանության գալով, Եվրամիությանը Թուրքիայի անդամակցության հակառակորդները պաշտպանությունից անցել են հարձակման, ընդ որում, շատ անհաշտ կերպով։ Դա խթան եղավ Եվրոպայի հասարակական շատ շրջանակների համար, որոնք նախկինում այնքան էլ որոշակիորեն չէին արտահայտում իրենց դիրքորոշումը։ Այս կապակցությամբ, «անդամակցության» հակառակորդներն առաջվանից ավելի են շահագրգռված այդ «անդամակցության» դեմ օրինական փաստարկներ բերելու հարցում, ընդ որում, արդեն ոչ միայն ներքաղաքական (Թուրքիայի ներքին հասարակական ու քաղաքական կյանքին վերաբերող) բնույթի, այլև այդ երկրի արտաքին քաղաքականության խնդիրներին վերաբերող հարցերում։
    Իգոր ՄՈՒՐԱԴՅԱՆ
    http://www.lragir.am/armsrc/comments51048.html

  • Vrej1915
    replied
    Էլ ինչպես ասեր դեսպանը. հանրությունը շոկի մեջ է

    ՀԱԿՈԲ ԲԱԴԱԼՅԱՆ, Մեկնաբան

    20.10.2018


    Հայաստանի հանրային, փորձագիտական եւ քաղաքական շրջանակները շարունակում են աշխուժորեն քննարկել Արցախի հարցի կարգավորման համար տարածքների հանձնման անխուսափելիության մասին ԱՄՆ արդեն նախկին դեսպան Ռիչարդ Միլզի հայտնի հայտարարությունը:

    Տպավորություն է, որ Միլզը շոկի է ենթարկել հանրությանը, եւ մինչ այժմ հանրությունը տեղյակ չէր, որ Արցախի խնդրի կարգավորման գործընթացի ֆորմալ բովանդակության համատեքստում սեղանին դրված է հենց տարածքների հանձնման տարբերակ, եւ խոշոր հաշվով այնքան էլ խորքային նշանակություն չունի, թե ինչի դիմաց: Չունի, որովհետեւ Արցախի հարցը, կամ ավելի շուտ Արցախը,- որովհետեւ այն հայկական պետականության համար ոչ թե հարց է, այլ առանցք,- միանվագ լուծման ենթակա վեճ չէ, այլ պետական ռազմավարության հիմնաքար: Ըստ այդմ, ռազմավարական առումով չկա մի բան, որը համարժեք է ազատագրված տարածքներին: Ընդ որում, խոսքը նյութական, տարածքային, կշռային համարժեքության մասին չէ, այլ անվտանգային-ռազմա-քաղաքական:

    Այսինքն, տարածքների հանդեպ հայ ժողովրդի կոնցեպտուալ վերաբերմունքի ձեւավորումը պետք է բխի այդ խորքից, դրանք չդիտարկելով որպես խաղաղության գին: Դրանք խաղաղության գին չեն: Դրանց հանձնումը խոշոր հաշվով լինելու է պատերազմի գին, ընդ որում պատերազմից առաջ վճարված, ինչը նաեւ նախանշելու է հետագա պատերազմում վճարվելիք ավելի ծանր գին:

    Արցախի հարցի որեւէ «լուծում» չի փոխելու աշխարհքաղաքական հարաբերությունների դարավոր բնույթը, որտեղ թույլ օղակ են նրանք, որոնք որեւէ բան են ձեռք բերում իրենց հաղթանակից ամբողջությամբ կամ թեկուզ մասամբ հրաժարվելու դիմաց: Այդ օղակները չեն ստանում խաղաղություն, այլ դառնում են մյուս գոտիներում խաղաղության եւ կայունության այսպես ասած վճարվող գին, պարբերաբար վճարվող գին:

    Այդ ամենի շուրջ քննարկումների, խորհելու եւ պատերազմի ու խաղաղության խորքային բնույթը դիտարկելու փոխարեն, Հայաստանի հանրությունը պատերազմի հաղթանակից անմիջապես հետո դրվել է պատերազմ, թե խաղաղություն արհեստական, պրակտիկ քաղաքականության պատմա-գեղարվեստական նկարագրությամբ համեմված դիլեմայի առաջ, որտեղ հաղթանակի մի մասից հրաժարումը մատուցվել է իբրեւ խաղաղության գին, իրականում իր խորքում ունենալով հայկական ինքնիշխան պետականության ռազմավարական հեռանկարը իբրեւ աշխարհքաղաքական «զոհաբերություն» մատուցելու մեծ ռիսկը:

    Ռիսկ, որը բարեբախտաբար լոկալ ռազմական հարվածով ավարտվեց ապրիլիյան քառօրյայում, եւ պետականության ռազմա-քաղաքական խորքային կոնցեպտների շուրջ խորհելու փոխարեն հանրությանը պատմա-գեղարվեստական դիլեմայի առաջ երկու տասնամյակ կանգնեցված հասարակությունը կարողացավ արագորեն ուշքի գալ եւ պահել չեղած կոնցեպտը ենթագիտակցաբար:

    Ապրիլից հետո սկսեց ձեւավորվել այդ հարցում հայկական հանրային գիտակցությունը, սակայն էլիտաները՝ չակերտավոր, թե առանց չակերտի, ամենեւին ձեռնամուխ չեղան այդ գիտակցությունը քաղաքականապես «կոնսպեկտավորելու» առաքելությանը:

    Ի՞նչ է ասել ԱՄՆ հեռացող դեսպանը հայ ժողովրդին: Դեսպան Միլզը, արտահայտելով տարածքների հանձնման տրորված եւ սպառված սկզբունքը, տողատակում տարակուսանք է հայտնել, որ չկան քննարկումներ, արձանագրելով, որ ժողովուրդը դեմ է տարածք հանձնելուն եւ անգամ հղում անելով, որ ապրիլյան քառօրյան լիովին հասկանալի է դարձնում, թե ինչու է դեմ:

    Որեւէ մեկն ակնկալում է, որ իր պաշտոնավարման ավարտին ԱՄՆ թեկուզ հեռացող դեսպանը ուղիղ, բաց տեքստով եւ նույնիսկ գրական հայերենով պետք է հայ ժողովրդին հորդորեր երբեք չհամաձայնել տարածք հանձնելու գնով որեւէ տարբերակի՞, ու զարմանք արտահայտեր, որ տարածք հանձնելուց բացի որեւէ տարբերակի շուրջ խորքային, կոնցեպտուալ քննարկում Հայաստանում չի եղել ամբողջ քառորդ դա՞ր:

    Արդյոք հայ ժողովուրդը ակնկալում էր, որ Միլզը պետք է ամեն ինչ ասեր ուղիղ, հենց այդպես, բաց տեքստով, հայերեն: Արդյոք հայ ժողովուրդը համարում է, որ հենց ինքն է հայկական ժողովրդական հայտնի ասույթի հերոսը, ում ասում են «դուզ խոսքը»: Հայ ժողովուրդը չգիտե՞, թե ում են ասում «դուզ խոսքը», առավել եւս դեսպանները, որոնք ուղիղ խոսքի համար չեն «ծնվում»:

    Էլ ինչպե՞ս ասեր հեռացող դեսպանը, որ հանրությունն անտեղի շոկի փոխարեն սկսեր տեղին մտածել եւ վերջապես, առավել եւս խորհրդարանի արտահերթ ընտրությունից առաջ քաղաքական պատվեր կամ պահանջ դներ մասնակից ուժերի առաջ, հայկական պետականության այդ կարեւորագույն բաղադրիչի առնչությամբ:

    Leave a comment:


  • Artsakh
    replied
    Originally posted by Vrej1915 View Post

    It's not strange.
    It is so biased that it is evident the author is on payroll....
    It can't be russians, they are not that stupid.
    It is probably Kocharyan's team, or else it is the Aliyevs.
    My guess would be Kocharyan.
    The extent of Kocharyan's wealth are greatly exaggerated, not to mention his sway in the west and US in particular. There was a recent Kocharyan interview with Bloomberg as well. This article, coming from a western outlet, is in effect speaking against Pashinyan's rise to power in defense of Kocharyan. the question is why?

    Leave a comment:


  • Vrej1915
    replied
    Արցախի վերաբերյալ Փաշինյանը մոտեցումները անհարմար իրավիճակի մեջ են դնում ադրբեջանական կողմին

    Աշոտ Ասատրյան

    Արցախի վերաբերյալ Փաշինյանը մոտեցումները անհարմար իրավիճակի մեջ են դնում ադրբեջանական կողմին։ Մինչ այժմ տարբեր հարթակներից հող հանձնելու մասին հայտարարություններ տարածելով ադրբեջանական կողմը շոյում էր իր բնակչության ականջները ու իբր հեռու էր պահում պատերազմից, իբր իրենք անթերի քաղաքականություն են վարում, ինչի արդյունքում թուղթ ու գրիչով հարցերը են լուծելու։

    Բայց Արցախի համար արվող ցանկացած քայլ հողին է հավասարեցնում այդ տեսակ հայտարարությունները։ Հիմա էլ, ԱՄՆ դեսպանի հայտարարությունից հետո ուղիղ տեքստով հայտարարվում է, որ հող հանձնելու մասին հայկական կողմը ընդհանրապես չի էլ մտածում։ Եթե նախկինում ՝ փոխզիջումներ, ասվածի տակ ադրբեջանական կողմը կարողանում էր հողեր ստանալու թեման անցկացներ , հիմա դրանք գրեթե անհնար է դարձել։

    Դրան գումարվում է նաև Արցախին բանակցությունների սեղանին մոտ բերելու գործընթացը, դեպի Արցախ տանող նոր ճանապարհի շինարարությունը ու էլի լիքը քայլեր, որոնց մասին տեղեկանում են նաև ադրբեջանցիները ու իրենց աչքի առաջ պայթում է այդ հին փուչիկը հողեր հանձնելու մասին։

    Նյութի աղբյուր՝ https://www.facebook.com/ashot.asatr...47788128603248

    Leave a comment:


  • Vrej1915
    replied
    Անսպասելի շրջադարձ. Կատակն իրականություն է դառնում

    Lragir.am

    18.10.2018


    ԱԱԾ տնօրենի և ՀՔԾ պետի միջև հեռախոսազրույցի վերաբերյալ Քննչական կոմիտեում քննվող քրեական գործի շրջանակներում Ռոբերտ Քոչարյանի ներկայացուցիչը միջնորդություն է ներկայացրել Քոչարյանին տուժողի դատավարական կարգավիճակ տալու վերաբերյալ:

    Այս կապակցությամբ մի հայտնի մտավորական կատակել էր, որ եթե այսպես գնա՝ Քոչարյանը դիմելու է ՀՔԾ՝ իրեն մարտի 1-ի գործով տուժող ճանաչելու վերաբերյալ:

    Եվ ահա, Ռոբերտ Քոչարյանը «ՌԻԱ Նովոստի»-ի հետ հարցազրույցում ասել է, որ իր փաստաբանները Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան ներկայացնելու հայց են պատրաստում՝ կապված սահմանադրական կարգի տապալման մեղադրանքների հետ: Ընդ որում, նա ասել է, որ տվյալ դեպքում պարտադիր չէ անցնել ներքին բոլոր ընթացակարգերը:

    Քոչարյանը Հայաստանի պատմության մեջ աննախադեպ է համարել սահմանադրական կարգի տապալման մասին հեռախոսազրույցը Հատուկ քննչական ծառայության պետի եւ Ազգային անվտանգության ծառայության ղեկավարի միջեւ:

    «Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի համար միայն այս փաստը միանգամայն բավարար է: Բուն քրեական գործը սարքած է, այնտեղ ոչ մի բան չկա: Ես սա անվանում եմ իրավական աղբ, դժվար է այլ բառ գտնել», ասել է Քոչարյանը:

    Կատակը կատակ, բայց թերեւս հեռու չէ օրը, որ այս ընթացակարգերն անցնելով, Քոչարյանը դիմի արդեն ՄԻԵԴ՝ մարտի 1-ի գործով տուժող ճանաչվելու համար: Բանն այն է, որ մինչեւ հիմա իր հրապարակային հարցազրույցներում նա ոչ միայն հերքել է իր որեւէ քաղաքական, իրավական եւ այլ պատասխանատվությունը մարտի 1-ի համար, այլեւ արել է հայտարարություններ, որոնք կարող են «հիմք» դառնալ տուժող ճանաչվելու համար:

    Մասնավորապես, նա ասել է, որ մարտի 1-ը ընդդիմության հրահրածն էր, որը դրանից հետո 10 տարի թունավորել է իրեն: Բացի այդ, Քոչարյանն ասել է, որ ինքը կապ չունի բանակի 0038 հրամանի հետ, չի իմացել, թե ինչ տեղաշարժեր են այդ օրերին կատարել բանակն ու ոստիկանության ուժերը:

    Այսինքն, ըստ Քոչարյանի՝ իր դեմ գործել են ընդդիմությունը, բանակն ու ոստիկանությունը, չնայած նրան, որ ինքն է եղել գերագույն գլխավոր հրամանատարը: Նրանք իրականացրել են մարտի 1-ը, փորձելով պատասխանատվությունը բարդել իր վրա:

    Թերեւս բավականաչափ փաստարկներ են այդ հարցով ՄԻԵԴ դիմելու համար, որտեղ այս օրերին մեկը մյուսի հետեւից վճիռներ են կայացվում մարտի 1-ին կալանավորված ու դատապարտված ընդդիմադիրների վերաբերյալ, Հայաստանին պարտավորեցնելով վճարել հազարավոր եվրոներ:

    Leave a comment:


  • Vrej1915
    replied
    Originally posted by Artsakh View Post
    [h=1]very strange article...
    ------------

    It's not strange.
    It is so biased that it is evident the author is on payroll....
    It can't be russians, they are not that stupid.
    It is probably Kocharyan's team, or else it is the Aliyevs.
    My guess would be Kocharyan.

    Leave a comment:


  • Artsakh
    replied
    very strange article...
    ------------
    Why the West Should Care About the Turmoil in Armenia


    Human rights and stability in Yerevan impact the whole region.

    by Wes Martin
    National Security Advisor John Bolton is planning to visit the South Caucasus, a strategic mountainous region sandwiched between Russia, Turkey and Iran, which changed hands repeatedly between these imperial masters for the last one thousand years.
    In Georgia, he will deal with a pro-western country still reeling from the war with Russia ten years ago. But a real challenge awaits Bolton in Armenia—a small mountainous country with a population of just under three million people.

    Armenia is in a political meltdown. Prime Minister Nikol Pashinyan, who was swept into power in May, declared early elections and resigned on October 16. He will, however, continue on as acting prime minister, which essentially means that he will not be relinquishing any power.


    Armenia is critical to European and American interests. Bordering Turkey to the west and Iran to the south, with only Georgia separating it from Russia and the Black Sea, Christian Armenia stood out for centuries as a strategically sensitive crossroads for jostling empires. Today, Yerevan, a historical Russian ally, also tried to keep good connections with the European Union.

    One of the prime indicators of a true democracy is the peaceful transition of power from one administration to the next. However, rather than graciously accepting the responsibility of his office, Pashinyan is using his power to come perilously close to mob rule and permanently destroying his political opposition.

    He is using law enforcement to do away with his political foes. The first to face charges was former President Robert Kocharyan. The charges filed this summer concern the 2008 transition of power when Kocharyan left office after an open election that was approved by the Council of Europe.

    Back then, elements of the opposition rioted over the Kocharyan’s victory. In response, Kocharyan imposed martial law for twenty days, which resulted in ten deaths, including among the police. His actions were investigated and found by the European Union to be merited.

    Now, ten years after numerous national and international bodies have ruled in Kocharyan’s favor, Pashinyan, who harbors a personal grudge, is claiming the constitution was violated. To turn the people against Kocharyan, Pashinyan is using the Armenian media, security, and law enforcement apparatus to conduct a scorched earth campaign against the former president.

    The smoking gun is the recently leaked voice recording of a conversation between the chief of National Security Service (NSS) Artur Vanetsyan and the chief of the Special Investigative Service (SIS) Sasun Khachatryan. This compromised conversation concerned the “Kocharyan Dossier,” which exposed the abuse of power and total disregard to the rule of law by the top leaders of the Pashinyan circle.

    On July 26, acting on behalf of Pashinyan, the SIS arrested former President Kocharyan. On August 13, the Court of Cassation released Kocharyan. The SIS is appealing this decision because it wants to immediately re-arrest Kocharyan and obtain a fifteen-year criminal sentence.




    This problem, however, goes deeper than Kocharyan’s arrest. If he is allowed get away with this miscarriage of justice, then Pashinyan will consolidate his power in the December elections, as his My Way alliance is at a peak of popularity .

    He is likely to continue until all actual and potential political opponents are destroyed. The old adage is being proven true: “Power corrupts, absolute power corrupts absolutely.” The first step in obtaining absolute power is decapitation of the opposition.

    Instead, Pashinyan should be following the guidance of President Harry Truman who stated, “All power is temporary, leave it in the best condition possible.” But Pashinyan is no Truman. Unless he is brought into line by the great powers, he will continue to destroy his enemies.

    This is something Bolton should keep in mind: The integrity of the Armenian government and its judicial system is at risk. The Human Rights Watch provided a very accurate assessment of this situation, stating that “resolving the issue of politically motivated prosecutions will be challenging, but very important to restore faith in Armenia’s criminal justice.”

    The hypocrisy of Pashinyan was revealed during his remarks before the Carnegie Europe Research Center on July 11, when he said, “We have overcome our own fears and carried out a revolution of love and tolerance by eliminating the self-reproduced power, telling ourselves and the world that we will never allow for one person to make decisions on behalf of all of us.”

    As a member of Council of Europe, Armenia is subject to European Council of Human Rights. The European Union needs to realize that Pashinyan’s actions speak louder than his words. Those actions are already in violation of human rights in Armenia, and may lead to a surge of nationalism and hostilities with Armenia’s neighbors.

    Left unchecked, Pashinyan may undermine democracy in Armenia and further destabilize the Caucasus region. There is too much at stake for the European Union and the United States to remain silent and trust Pashinyan’s words.

    If international pressure is not brought upon Pashinyan, then he will continue to consolidate power, and, in so doing, undermine everything that has thus far been achieved in Armenia. The West should act now.
    Colonel (Retired) Wes Martin, U.S. Army Military Police has served in law-enforcement positions around the world and holds a MBA in International Politics and Business.
    https://nationalinterest.org/blog/skeptics/why-west-should-care-about-turmoil-armenia-33832

    Leave a comment:


  • Vrej1915
    replied
    ԱՄՆ դեսպանատան հրապարակած ուշագրավ լուսանկարը. Դեսպանի աղմկոտ հայտարարության հետքով

    Lragir.am

    17.10.2018



    Միացյալ Նահանգների դեսպանատան ֆեյսբուքյան էջը գրառում է կատարել, որ ԱՄՆ արդեն նախկին դեսպան Ռիչարդ Միլզը մեկնել է Հայաստանից, եւ դեսպանատան աշխատակիցները հրաժեշտ են տվել նրան:

    Նախկին դեսպան Միլզը մինչ իր մեկնելը հասցրեց իր հարցազրույցներից մեկում արված հայտարարությամբ առաջացնել բավական աղմկոտ հանրային արձագանք, կապված Արցախի խնդրի կարգավորման եւ «տարածքների վերադարձի» հետ: Լրագիրը անդրադարձել է այդ հայտարարությունների տողատակին: Դեսպան Միլզի այդ հայտարարության համատեքստում ուշագրավ է նրա հրաժեշտի մասին գրառմանը հրապարակված լուսանկարների շարքը, որ պատկերում է դեսպանի 3,5 տարիների հայաստանյան գործունեությունը:

    Եվ ահա այդ շարքում ուշագրավ է լուսանկարներից մեկը՝ տարածքների եւ Արցախի խնդրի մասին դեսպանի արած հայտարարության համատեքստում: Դրանում ԱՄՆ դեսպանն է եւ ԱՄՆ ազգային գվարդիայի ծառայողը, եւ նրանց ձեռքին է հուշանվեր-ժամացույց ուշագրավ աշխարհագրական պատկերով՝ Հայաստանն ու Արցախը ներկայիս սահմաններով, ու նաեւ Արարատ լեռը:

    Անշուշտ դա ընդամենը հուշանվեր է, ոչ թե պաշտոնական եւ դիվանագիտական փաստաթուղթ, բայց այն խորհրդանշականություն է ստանում ԱՄՆ դեսպանի եւ ազգային գվարդիականի ձեռքին եւ լուսանկարի տեսքով:

    Leave a comment:


  • Vrej1915
    replied
    Ամերիկայի դեսպանի հրաժեշտի նվերը Հայաստանին

    ՆԱԻՐԱ ՀԱՅՐՈՒՄՅԱՆ, Մեկնաբան

    17.10.2018


    Հայաստանում ԱՄՆ դեսպան Ռիչարդ Միլզը EVN Report-ին տված հարցազրույցում ասել է, որ արցախյան խնդրի կարգավորումն առանց «որոշ գրավյալ տարածքների վերադարձի» հնարավոր չէ:

    «Ես զարմացած էի, երբ առաջին անգամ այստեղ եմ եկել եւ պարզել, որ ինձ հանդիպած հայերի մեծամասնությունը կտրականապես դեմ է եղել օկուպացված տարածքների վերադարձին` որպես բանակցային գործընթացի մի մաս: Ինձ զարմացնում է այն փաստը, որ Հայաստանում գրեթե քննարկում չկա ընդունելի լուծման կամ հնարավոր փոխզիջումների մասին: Իմ կառավարության երկար տարիների ընկալումն այն էր, որ այդ տարածքներն ի սկզբանե վերցվել էին հետագայում` «Հող՝ խաղաղության դիմաց» բանաձեւում օգտագործվելու համար: Իսկապես շատ զարմացած էի հայտնաբերել, որ այդ տարբերակն այլեւս որեւէ աջակցություն չունի»,- ասել է Ռիչարդ Միլսը:

    Նա նշել է, որ հասկանում է, որ 2016 թվականի ապրիլյան պատերազմն էլ ավելի է սրել հայերի ընկալումները: «Սակայն դաժան իրականությունն այն է, որ ցանկացած կարգավորում պահանջելու է գրավյալ տարածքների որոշակի մասի վերադարձ»,- ասել է ԱՄՆ դեսպանը:

    ԱՄՆ դեսպանն ավարտել է լիազորությունները եւ արդեն հասցրել է հրաժեշտ տալ Հայաստանի նոր ղեկավարությանը: Ղարաբաղյան հակամարտության մասին նրա հայտարարությունները խոսում են ղարաբաղյան կարգավորման հարցում ԱՄՆ մոտեցումների փոփոխության մասին, որն ավելի է մոտենում Դոնալդ Թրամփի հռչակած «իրողությունների ճանաչման» սկզբունքին:

    Ամերիկացի դեսպանը, փաստացի, հայտարարում է «տարածք խաղաղության դիմաց» բանաձեւի ակտուալության կորստի մասին: Նա ասում է, որ իր կառավարությանը ճիշտ չեն տեղեկացրել, այդ բանաձեւը Հայաստանի հանրությունում անգամ չի քննարկվել: Ըստ ամենայնի, դեսպանը նկատի ունի Հայաստանի նախորդ իշխանություններին, որը բանակցում էր այդ բանաձեւով՝ չունենալով աջակցություն հասարակությունում:

    Բայց հիմա Հայաստանում նոր իշխանություն է, ինչպես ԱՄՆ-ում: Հիմա ԱՄՆ-ում գիտեն, թե ինչ է մտածում Հայաստանի ժողովուրդը: Չնայած դեսպանն ասում է, որ «տարածքների որոշ մասի վերադարձը» անխուսափելի է, եթե կարգավորում ենք ցանկանում, իրականում նա արձանագրում է հայ հանրության մոտեցումը եւ դիրքերից չնահանջելու նրա մտադրությունը:

    Leave a comment:


  • Vrej1915
    replied
    ԱՄՆ դեսպանի անակնկալ բացահայտումը

    ՀԱԿՈԲ ԲԱԴԱԼՅԱՆ, Մեկնաբան

    16.10.2018



    «Ես զարմացած էի, երբ առաջին անգամ այստեղ եմ եկել եւ պարզել, որ ինձ հանդիպած հայերի մեծամասնությունը կտրականապես դեմ է եղել օկուպացված տարածքների վերադարձին` որպես բանակցային գործընթացի մի մաս: Ինձ զարմացնում է այն փաստը, որ Հայաստանում գրեթե քննարկում չկա ընդունելի լուծման կամ հնարավոր փոխզիջումների մասին: Իմ կառավարության երկար տարիների ընկալումն այն էր, որ այդ տարածքներն ի սկզբանե վերցվել էին հետագայում` «Հող՝ խաղաղության դիմաց» բանաձեւում օգտագործվելու համար: Իսկապես շատ զարմացած էի հայտնաբերել, որ այդ տարբերակն այլեւս որեւէ աջակցություն չունի», EVN Report-ին ասել է Հայաստանում իր առաքելությունն ավարտող ԱՄՆ դեսպան Ռիչարդ Միլսը:

    ԱՄՆ դեսպանի հայտարարությունը Հայաստանում թերեւս աղմուկ կհանի, որի հեղինակները մատնացույց կանեն, որ Միացյալ Նահանգները արտահայտվում է տարածքների հանձնման օգտին:

    Իրականում սակայն դեսպան Միլզի հայտարարության մեջ նորությունը բոլորովին այլ բան է եւ չի առնչվում տարածքները հանձնելու վերաբերյալ դիրքորոշմանը: Բանն այն է, որ Մինսկի խմբի համանախագահ երկրների այդ առնվազն ֆորմալ դիրքորոշումը ակնառու է վաղուց, եւ բոլորին է հայտնի, որ երեք համանախագահ երկրները հակամարտության կողմերին առաջարկում են հենց այն տարբերակը, որը ենթադրում է նաեւ տարածքների հանձնում: Ու Հայաստանի երեք նախկին նախագահները խոշոր հաշվով բանակցել են հենց այդ տարբերակի շուրջ, նրանցից որեւէ մեկը առնվազն ֆորմալ, հրապարակային առումով չի մերժել այդ տարբերակը եւ կարգավորման այդ սկզբունքը: Հետեւաբար որեւէ նորություն չկա, որ Միլզը խոսում է այն մասին, որ առանց տարածքների հանձնման չի կարող դիտարկվել կարգավորում:

    Հայաստանի նախկին երեք նախագահներն են իրավիճակը բերել այդ տրամաբանության եւ հենց այդ տրամաբանության բերել նաեւ համանախագահ երկրներին:

    Ահա այստեղ է Միլզի խոսքի առանցքային հարցը եւ ըստ էության նրա բացահայտումը, որի տողատակում շատ պարզորոշ այն է, որ ինչ որ մեկը խաբել է համանախագահներին, տվյալ դեպքում կոնկրետ Նահանգներին: ԱՄՆ հեռացող դեսպանը բավական անկեղծ տողատակով բացահայտում է, որ Նահանգներին հավաստիացրել են տարածք հանձնելու հայ ժողովրդի պատրաստակամությունը, բայց ինքը եկել է ու Հայաստանում զարմանքով արձանագրել, որ դա այդպես չէ:

    Ո՞վ է ԱՄՆ կառավարությանը հավաստիացրել, որ հայերը պատրաստ են հանձնել եւ հենց դրա համար են ժամանակին վերցրել այդ տարածքները: Օրինակ, ՀՀԿ նախագահ, Հայաստանի նախագահ դառնալու հավակնություն ունեցող պաշտպանության նախարար Սերժ Սարգսյանը հենց այդ մասին գրեթե բաց տեքստով հայտարարում էր ԱԺ ամբիոնից: Այդ ժամանակ ՀՀ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը կարծես թե որեւէ կերպ չփորձեց անգամ առարկել նրան, հարցնել իր պաշտպանության նախարարին, թե այդ ի՞նչ ես ասում:

    Իհարկե, այդ տրամաբանությունն աշխարհին փոխանցվել սկսվել է առաջին պատերազմի հրադադարից անմիջապես հետո, բանակցային գործընթացի հենց սկզբից:

    Խիստ հատկանշական է, որ այդ մասին խոսում է դեսպան Միլզը: Բանն այն է, որ Ռիչարդ Միլզը եղել է ամերիկացի այն դիվանագետը, ով ըստ էության սկսել է համակարգել Հայաստանի հետ ԱՄՆ հարաբերության հաստատման գործընթացը Հայաստանի անկախության սկզբից:

    Ներկայում, դեսպան Միլզը Հայաստանում իր դեսպանական աշխատանքի գրեթե չորս տարիների ավարտին արձանագրում է, որ Արցախի հարցում Հայաստանի ժողովուրդը ունի բոլորովին այլ պատկերացում, քան քառորդ դարից ավելի՝ անկախության գրեթե սկզբից պատկերացրել է ԱՄՆ կառավարությունը:

    Առաջին հայացքից Միլզը հայտարարում է, որ ԱՄՆ-ին խաբել են: Խորքում սակայն նրա հայտարարությունն ունի խիստ ուշագրավ երանգ, այն իմաստով, որ ԱՄՆ դեսպանը փաստորեն հայտարարում է, որ Հայաստանի ժողովուրդը տարածք չի հանձնի: Նա դիվանագետ է, նա այդ բանը չի կարող ասել այլ կերպ, քան այն, ինչպես որ ասում է՝ այսինքն, թե առանց տարածք հանձնելու չկա կարգավորում:

    Բայց նա ասում է, որ ինչ որ մարդիկ հայ ժողովրդի անունից սխալ հավաստիացում են արել Նահանգներին, սխալ պատկերացում տվել իրավիճակի եւ հնարավոր ուղիների վերաբերյալ: Եվ մյուս հատկանշական պահը, որ դեսպան Միլզը այդ մասին ասում է արդեն նոր Հայաստանում, որտեղ իշխանությունը փաստացի հենց այն ժողովրդինն է, որը նրա խոսքով չի հանձնի տարածք:

    Այլ կերպ ասած, Հայաստանից հեռացող ԱՄՆ դեսպանը փաստացի արձանագրում է նոր իրավիճակը եւ դիվանագիտական հռետորաբանության նրբությամբ հաղորդագրություն տալիս, որ Արցախի հարցում պետք է մտածել այլ բան, որ պետք է փոխել պատկերացումները հայ ժողովրդի տրամադրության մասին եւ դուրս գալ պատրանքներից: Հատկանշական է, որ դեսպանը հիշատակում է նաեւ ապրիլյան քառօրյան, դրանով հիմնավորելով հայ ժողովրդի մոտեցումը:

    Սովորաբար, հեռացող դեսպաններին է հատուկ այդօրինակ բաց տողատակերն ու ըստ էության անկեղծությունը, ինչն առավել հետաքրքիր է դառնում օրերս դեսպանի մեկ այլ՝ Ազատություն ռադիոկայանին տված հարցազրույցում արտահայտած մտքի համատեքստում, երբ խոսելով թավշյա հեղափոխության մասին, նա հայտարարել էր. «Նախորդ 25 տարիների ընթացքում ուշադրությամբ հետևելով Հայաստանին՝ հասկացել եմ, որ երբեք չես կարող գնալ հայ ժողովրդի դեմ: Չնայած ողբերգական, մեծ պատմությանը` հայ ժողովուրդը վերապրել է դժվար հարևանություն և նպատակասլաց կերպով շարունակում է առաջ գնալ: Հայերը գիտեն ինչ են ցանկանում և հասնելու են այդ նպատակին: Ուստի վստահ եմ, որ այստեղ ժողովրդավարության ապագան փայլուն է»:

    Թավշյա հեղափոխության հաղթանակից հետո Նիկոլ Փաշինյանը Բրյուսելում ՆԱՏՕ Վեհաժողովի շրջանակում բարձրաձայնեց նոր Հայաստանի ռեգիոնալ անվտանգության բանաձեւը, ասելով, որ հարձակումն Արցախի եւ Հայաստանի վրա նշանակում է այլեւս հարձակում ժողովրդավարության վրա, եւ ըստ այդմ ռեգիոնալ անվտանգության ու խաղաղության գրավականը ոչ թե տարածքների հանձնումն է եւ դրանով Ադրբեջանին հաջորդ պատերազմի համար առավելության տրամադրումը, այլ հայկական ժողովրդավարության զարգացումը եւ պաշտպանությունը:

    Leave a comment:

Working...
X